Ðîçêâ³òàé ðàçîì ç ïðèðîäîþ

Óÿâ³òü, ùî íà âàñ ÷åêຠïîáà÷åííÿ âàøî¿ ìð³¿, àëå âè — íå íàäòî âïåâíåíà â ñîá³ ëþäèíà. Âè çíàºòå, ùî âàø ïàðòíåð àáî ïàðòíåðêà — âåðøèíà âñ³õ âàøèõ ìð³é, òîæ ìàºòå áóòè â íàéêðàù³é çà âñå ñâîº æèòòÿ ôîðì³. ×è òðèâîæèòü âàñ öÿ ñèòóàö³ÿ? ßêùî í³, çàêðèâàéòå öþ êíèæêó é êóï³òü ïîðàäíèê “ßê íàâ÷èòèñÿ íå áðåõàòè”. ßêùî òàê, â³òàºìî â êëóá³ òðèâîæíèõ ïàö³ºíò³â. Êíèæêó Âîëîäèìèðà Ñòàí÷èøèíà «Ñò³íè â ìî¿é ãîëîâ³» ïðèñâÿ÷åíî òðèâîæíîñò³, äåïðåñ³¿, ñîö³àëüíèì ôîá³ÿì, ð³çíèì ïñèõ³÷íèì ðîçëàäàì, ÿê³ á³ëüøîþ ÷è ìåíøîþ ì³ðîþ âïëèâàþòü íà çâè÷íèé ñïîñ³á æèòòÿ ëþäèíè â ñîö³óì³. Âîíà íå âèë³êóº âàñ â³ä íåïðèºìíèõ ñòàí³â, àëå äîïîìîæå çðîçóì³òè — æèòè ç íèìè ìîæëèâî. Óñ³ ìè, ñòâåðäæóº àâòîð, º òðèâîæíèìè, ³ â öüîìó íåìຠí³÷îãî íàäçâè÷àéíîãî. Ãîëîâíå — çðîçóì³òè, ùî òðèâîãà ñóïðîâîäæóº íàñ óñå æèòòÿ é â³ä³ãðຠñâîþ âàæëèâó ðîëü ó íàøîìó ³ñíóâàíí³.

³éíà óâ³ðâàëàñÿ ó êîæåí ä³ì, ïîä³ëèëà æèòòÿ íà «äî» ³ «ï³ñëÿ», ñòàëà íàøîþ íîâîþ ðåàëüí³ñòþ. Ùîäíÿ ç'ÿâëÿþòüñÿ âñå íîâ³ é íîâ³ ïèòàííÿ — ÿê ñàìå ç ö³ºþ ðåàëüí³ñòþ ñï³â³ñíóâàòè, íå âòðàòèòè â í³é ñåáå ³ äî ÿêèõ âèêëèê³â ìè ìàºìî áóòè ãîòîâèìè. ßê ìè ìîæåìî ï³äãîòóâàòè ñåáå ³ êðà¿íó äî çá³ëüøåííÿ ê³ëüêîñò³ ëþäåé ç ³íâàë³äí³ñòþ? ßêèì âåêòîðîì ðóõàòèìåìîñÿ äàë³? ×è íå â³äñòóïèìî â³ä ö³ííîñòåé, çà ÿê³ â³ääàþòü æèòòÿ íàø³ ëþäè, — ñâîáîäà ñëîâà, ð³âí³ ïðàâà? ßê ï³äãîòóâàòèñü äî ï³ñëÿâîºííîãî ñòàíó — ìîæëèâîãî ð³âíÿ íàñèëüñòâà, ðàäèêàë³çìó? Êóäè ìîæå çíèêàòè åìïàò³ÿ ï³ä ÷àñ â³éíè, íàâ³òü ó íàéá³ëüø ÷óéíèõ ëþäåé? ² ÷îìó ìè í³êîëè íå çìîæåìî áóòè òàêèìè, ÿê äî 24 ëþòîãî? Êíèæêà ãðîìàäñüêî¿ àêòèâ³ñòêè Òàí³ Êàñüÿí «Íàøå. Ñï³ëüíå. ßê çáåðåãòè â ñîá³ ëþäèíó ï³ä ÷àñ ³ ï³ñëÿ â³éíè» íàïîâíåíà ³ñòîð³ÿìè ÿê ëþäåé íå ïóáë³÷íèõ, òàê ³ ìåä³éíèõ îñîáèñòîñòåé íàð³âí³ ç ³íøèìè. ×è óñâ³äîìëþâàëè ìîæëèâ³ñòü ïîâíîìàñøòàáíîãî âòîðãíåííÿ, ÷è ñêëàäàëè òðèâîæí³ âàë³çè, äå áóëè íàïåðåäîäí³ 24 ëþòîãî… À òàêîæ äóìêàìè ïñèõîòåðàïåâòà ïðî òå, ÷îìó ëþäè íå â³ðèëè äî îñòàííüîãî, ùî ìîæå ñòàòèñü åñêàëàö³ÿ â³éíè. Àâòîðêà ðîçïîâ³äຠ³ ïðî âëàñíèé äîñâ³ä, çãàäóº, ÿêèì áóâ 2014-é ð³ê äëÿ ¿¿ ð³äíîãî Ìàð³óïîëÿ, òà îïèñóº ñâîþ òðèâîæí³ñòü íà ïî÷àòêó ëþòîãî 2022 ðîêó, ðîçìîâè ç ïñèõîòåðàïåâòîì, âåòåðàíîì ÀÒÎ. Ðàçîì ç ÷èòà÷åì Òàíÿ Êàñüÿí ïðîéäå øëÿõ â³ä ïåðøîãî óñâ³äîìëåííÿ â³éíè äî â³äïîâ³äåé íà ïèòàííÿ «ßê íå ïðîãðàòè ï³ñëÿ ïåðåìîãè?». Áî íàâ³òü êîëè çäàºòüñÿ, ùî ñâ³òëî çãàñëî, âàðòî ïàì’ÿòàòè — âîíî çàâæäè º âñåðåäèí³ íàñ. ² ìè òî÷íî ìîæåìî éîãî çáåðåãòè.

Æèòòÿ â ðåæèì³ àâòîï³ëîòà, ô³çè÷íå áåçñèëëÿ, åìîö³éíà íåñòàá³ëüí³ñòü, ðîçãóáëåí³ñòü, â³äñòîðîíåí³ñòü — öå ðåàëüí³ñòü áàãàòüîõ ëþäåé. Ùå ä³òüìè ìè ïåðåéìàºìî ïåâí³ øàáëîíè ïîâåä³íêè, ïîñòóïîâî âòðà÷àþ÷è çâ'ÿçîê ³ç âíóòð³øíüîþ ñèñòåìîþ êîîðäèíàò. ³äòàê çàñòðÿãàºìî â òðàâìàòè÷íîìó äîñâ³ä³, òðèâîãàõ, ñòðåñàõ, ñï³âçàëåæíèõ ñòîñóíêàõ, â³ääàëÿþ÷èñü â³ä ò³º¿ îñîáèñòîñò³, ÿêîþ õîò³ëè ñòàòè. ² òóò íà äîïîìîãó ïðèõîäÿòü ìåòîäè õîë³ñòè÷íî¿ ïñèõîëî㳿 — íàéêðàùå â³ä ïñèõîëî㳿, íåéðîíàóêè òà äóõîâíèõ ïðàêòèê. Òîæ óñå, ùî âàì ïîòð³áíî, — ñâ³äîìå «ÿ», áàæàííÿ êîïàòè òà ãîòîâí³ñòü çàñòîñîâóâàòè ïðàâèëüí³ ³íñòðóìåíòè çàäëÿ ïîêðàùåííÿ âëàñíîãî äîáðîáóòó.

ßê ÷àñòî íà ïðîñòå çàïèòàííÿ «ßê ñïðàâè7» âè â³äïîâ³äàºòå ùèðå, à íå çâè÷íèì «Óñå ÎÊ»? Øëÿõ äîðîñë³øàííÿ ñïîâíåíèé ð³çíèõ «ï³äâîäíèõ êàìåí³â» íà êøòàëò ñòðåñó, íåãàòèâíèõ äóìîê, íåïîðîçóì³íü ³ç îäíîë³òêàìè òîùî, àëå âì³ííÿ íå ïðèõîâóâàòè ïðîáëåìè, à ðîçâ'ÿçóâàòè ¿õ — îäèí ³ç âàæëèâèõ ÷èííèê³â ìåíòàëüíîãî çäîðîâ'ÿ.
Äîêòîð ïîçèòèâíî¿ ïñèõîëî㳿 Ò³íà Ðåé äîâîäèòü: íå çàâæäè áóòè â ïîðÿäêó — öå íîðìàëüíî, à ïðîñèòè ï³äòðèìêè ³ äîïîìîãè â ³íøèõ — íå ñîðîìíî. Ó öüîìó ïîñ³áíèêó âè çíàéäåòå ÷èìàëî 䳺âèõ ³äåé òà ïðàêòèê, ÿê³ äîïîìîæóòü ðîçï³çíàòè ïîøèðåí³ ðîçëàäè, ïîäîëàòè íåðâîâ³ñòü òà çàíåïîêîºííÿ, âãàìóâàòè ïàí³êó, â³äíàéòè ñâî¿ ñèëüí³ ñòîðîíè òà åìîö³éíó ð³âíîâàãó ³ ÿê íàñë³äîê — ïî÷óâàòèñÿ çäîðîâèìè òà ùàñëèâèìè.
Äëÿ ÷èòà÷³â ï³äë³òêîâîãî â³êó, ¿õí³õ áàòüê³â, îï³êóí³â, ó÷èòåë³â òà âñ³õ, õòî ïðàãíå êðàùå ðîçóì³òè ñó÷àñíèõ òèíåéäæåð³â.

Áàæàííÿ... Ix ìຠêîæåí òà êîæíà. Äåÿê³ ç íèõ ìè äåìîíñòðóºìî. ²íø³ — ïðèõîâóºìî. Îäí³ áàæàííÿ ìîòèâóþòü, ³íø³ — ëÿêàþòü ³ çìóøóþòü í³ÿêîâ³òè. ² Íåð³äêî ñóñï³ëüñòâî âèìàãຠñë³äóâàòè íàâ'ÿçàíèì ñòåðåîòèïàì ³ ïðèõîâóâàòè âëàñí³ ïîòðåáè. Ìè æåíåìî â³ä ñåáå äóìêè, ÿêèõ íà÷åáòî íå ïîâèíí³ ìàòè. ², âðåøò³-ðåøò, óæå íå çíàºìî, ÷îãî íàñïðàâä³ õî÷åìî â³ä ðîáîòè, ñòîñóíê³â, âëàñíîãî æèòòÿ. Ïñèõîòåðàïåâòêà Øàðëîòòà Ôîêñ Âåáåð äîâîäèòü: ðîçóì³ííÿ âëàñíèõ áàæàíü ïîâåðòຠíàñ äî ñåáå ³ ñòຠòðàìïë³íîì äëÿ îñîáèñò³ñíîãî çðîñòàííÿ. Òîæ ÷àñ ïîäîëàòè âíóòð³øí³ ñóïåðå÷íîñò³, ðîçï³çíàòè òà óñâ³äîìèòè, ÷îãî ìè õî÷åìî, ùîá íàðåøò³ â³äâåðòî ïîãëÿíóòè íà ñåáå é ïî÷àòè îòðèìóâàòè çàäîâîëåííÿ â³ä æèòòÿ. ³äíàéä³òü êëþ÷³ äî ïîâíîö³ííîãî æèòòÿ, ñïîâíåíîãî | ùàñëèâèõ ìèòåé, áåç ñèíäðîìó â³äêëàäåíèõ ìîæëèâîñòåé.

³äâåðòî òà ïðîñòî ˳ç Áóðáî ðîçêðèâຠâñ³ òàºìíèö³ ìåòàô³çèêè, ïñèõîñîìàòèêè é ñåêðåòè òîãî, ÿê íàøå ò³ëî ñèãíàë³çóº, ùî ìè ç³éøëè ç³ øëÿõó ùàñòÿ, ëþáîâ³ é ãàðìîí³¿. Ó êîìïëåêñ³ ç ìåòîäàìè òðàäèö³éíî¿ ìåäèöèíè ïîðàäè â³ä ˳ç Áóðáî äîïîìîæóòü çðîçóì³òè, ÷îìó ô³çè÷íèé ñòàí çàëåæèòü â³ä íàøèõ äóìîê, ÿê íàëàãîäèòè ãàðìîí³éíèé çâ'ÿçîê óñåðåäèí³ ñåáå òà ñòàòè íàéë³ïøèì äðóãîì ³ ö³ëèòåëåì äëÿ ñâîãî ò³ëà.

Êîëè Ñêîòò Êàóôìàí óïåðøå ïî÷óâ ïðî íåçàâåðøåíó òåîð³þ òðàíñöåíäåíòíîñò³ Àáðàãà-ìà Ìàñëîó, â³í äîñë³äèâ óñ³ çàïèñè öüîãî ëåãåíäàðíîãî ïñèõîëîãà, àáè ðîçâèíóòè é äîïîâíèòè ¿¿. Çã³äíî ç òåîð³ºþ, ëþäèíà çäàòíà äîñÿãòè òàêîãî ð³âíÿ ñàìîñâ³äîìîñò³, ùî ï³ðàì³äà ïîòðåá íå ÷èíèòèìå íà íå¿ òîãî òèñêó, ÿê ââàæàëîñÿ ðàí³øå. ² êíèæêà äîïîìàãຠçðîçóì³òè, ùî ñàìå íå âñòèã ðîçïîâ³ñòè Ìàñëîó ïðî ñâî¿ â³äêðèòòÿ òà ùî ìè íåïðàâèëüíî ñïðèéìàºìî â éîãî íàéâ³äîì³ø³é òåîð³¿. Òðàíñöåíäåíòí³ñòü ó÷èòü, ÿê ðåàë³çóâàòèñÿ â òàêèé ñïîñ³á, ùîá â³ääàâàòè ïåðåâàãó çíà÷íî âèùèì, äóõîâíèì ö³ííîñòÿì íàä ïîòðåáàìè âëàñíîãî åãî¿ñòè÷íîãî «ß». ² ñòàòè òàêèì ÷èíîì á³ëüø óñâ³äîìëåíèìè, çðåàë³çîâàíèìè òà çíà÷íî ùàñëèâ³øèìè, â³ä÷óâàþ÷è ñåáå ÷àñòèíîþ ëþäñòâà.

×îìó ìè ïî÷óâàºìîñÿ äåäàë³ ñàìîòí³øèìè, ÿêùî ñó÷àñí³ òåõíîëî㳿 ïîêëèêàí³ íàñ îá'ºäíàòè? Öå ïèòàííÿ âèð³øèâ äîñë³äèòè êîëèøí³é Ãåíåðàëüíèé õ³ðóðã ñøà ³âåê Ìóðò³. ³í îïèòàâ áàãàòüîõ ëþäåé, ÿê³ ïî÷óâàþòüñÿ ñàìîòí³ìè, ³ âèçíà÷èâ, ùî ëåæèòü â îñíîâ³ öüîãî áîëþ÷îãî ñòàíó òà ÿê éîãî ìîæíà ïîäîëàòè. Ó ö³é êíèæö³ â³í ïîäຠðåàëüí³ æèòòºâ³ ³ñòî𳿠ïðî äåïðåñèâí³ ðîçëàäè, íàñë³äêè çàëåæíîñò³, ñòðåñîâ³ ñèòóàö³¿ âäîìà ³ íà ðîáîò³, ñïðè÷èíåí³ ñàìå ñàìîòí³ñòþ é áàæàííÿì áóòè ïîì³÷åíèìè. Óïîðàâøèñü ³ç ìàéæå õðîí³÷íîþ ïðîáëåìîþ ñàìîòíîñò³, ÿêà ò³ëüêè øêîäèòü íàøîìó çäîðîâ'þ òà ñîö³àëüíèì çâ'ÿçêàì, ìîæíà áóäå ãëîáàëüíî ïîäîëàòè íåòåðïèì³ñòü, íåòîëåðàíòí³ñòü ³ çðîáèòè ëþäåé ó ñâ³ò³ ñïðàâä³ ïîâ'ÿçàíèìè. ² íå øòó÷íî, çà äîïîìîãîþ òåõíîëîã³é, à çàâäÿêè óñâ³äîìëåííþ êîæíèì ñâ ðîë³ ùîäî ³íøèõ.

Ó ê³íö³ ìèíóëîãî ñòîë³òòÿ ó ïñèõîëî㳿 ç'ÿâèëîñÿ íîâå ïîíÿòòÿ — âèñîêà ÷óòëèâ³ñòü. Ïðî ùî öå? Ïðî åìïàòè÷íèõ ëþäåé, ÿê³ ãîñòðî ðåàãóþòü íà ð³çíîìàí³òí³ ïîäðàçíèêè, øâèäêî âòîìëþþòüñÿ, òîíêî ñïðèéìàþòü òâîðè ìèñòåöòâà, ëåãêî ïåðåéìàþòü ÷óæèé íàñòð³é... ² òàê ñàìî ëåãêî ö³ ëþäè ìîæóòü ñòàòè æåðòâàìè íàðöèñ³â, ñîö³î- ³ ïñèõîïàò³â, «åìîö³éíèõ âàìï³ð³â» òà ³íøèõ íå íàäòî ïðèºìíèõ îñîáèñòîñòåé, ùî ïðàãíóòü óâàãè òà âïëèâó. Äóæå âàæëèâî íå ò³ëüêè âì³òè â÷àñíî ðîçï³çíàòè òàê³ òîêñè÷í³ ñòîñóíêè, àëå é çíàòè, ùî ðîáèòè äàë³ — ÿê çàõèñòèòè ñåáå é â³äíîâèòè âòðà÷åíó ð³âíîâàãó. Óñå öå — â íîâ³é êíèæö³ Øàã³äè Àðàá³, àìåðèêàíñüêî¿ ïñèõîëîãèí³, ùî ñïåö³àë³çóºòüñÿ íà âèâ÷åíí³ àá'þçèâíî¿ ïîâåä³íêè.