Ñòðàøåííî ö³êàâ³ ³ñòîð³¿

Çäàâàëîñü áè, ï³ñëÿ çàê³í÷åííÿ â³éíè ì³æ äâîìà ãîëîâíèìè ñâ³òàìè — Àìáåðîì ³ Õàîñîì — ó âñüîìó Âñåñâ³ò³ çàïàíóâàâ ñïîê³é. Òðîí Àìáåðà î÷îëþº íîâèé êîðîëü, ÿêèé ïîíàä óñå ïðàãíå çáåðåãòè çëàãîäó òà ìèð. Îäíàê... Ó Ò³í³ Çåìëÿ þíàê Ìåðë³í, ñèí Êîðâ³íà Àìáåðñüêîãî ³ Äàðè ç Äâîð³â Õàîñó, íàìàãàºòüñÿ æèòè íîðìàëüíèì çåìíèì æèòòÿì, æèòòÿì áåç ï³äñòóï³â, â³éí, âåíäåò… ² öå éîìó äîáðå âäàºòüñÿ, ÿêùî íå çâàæàòè íà òå, ùî òðàïëÿºòüñÿ ç íèì êîæíîãî 30 êâ³òíÿ. Ñàìå öüîãî äíÿ óïðîäîâæ âîñüìè ðîê³â õòîñü (÷è ùîñü?) íàìàãàºòüñÿ éîãî âáèòè. Ïîæåæà, âèò³ê ãàçó, àâòîêàòàñòðîôà, ñòð³ëÿíèíà… À öüîãîð³÷íèé óáèâöÿ âèÿâèâñÿ ñõîæîþ íà ñîáàêó ïî÷âàðîþ, ùî çàãðèçëà éîãî êîëèøíþ ä³â÷èíó Äæóë³þ òà ëåäü íå âáèëà ³ éîãî. Õòîñü ïîâèíåí ñòîÿòè çà âñ³ì öèì, àëå õòî?

Àìáåð ³ Õàîñ — ºäèí³ ñïðàâæí³ ñâ³òè â óñüîìó Âñåñâ³ò³. ¯õíº ïðîòèñòîÿííÿ — öå îäâ³÷íà áîðîòüáà ì³æ ñèëàìè Ïîðÿäêó ³ Õàîñó. Ïðîéøîâøè ³í³ö³àö³þ Ëàá³ðèíòîì ÷è Ëî´ðóñîì, ÷ëåíè êîðîë³âñüêî¿ ñ³ì’¿ Àìáåðà òà Äâîð³â Õàîñó ìîæóòü â³ëüíî ìàíäðóâàòè Ò³íÿìè — â³äîáðàæåííÿìè ãîëîâíèõ ñâ³ò³â, à òàêîæ ìàí³ïóëþâàòè ðåàëüí³ñòþ. Ó ïðèâàòí³é ë³êàðí³ Ò³í³ Çåìëÿ ÷îëîâ³ê íà ³ì’ÿ Êàðë Êîð³ îäóæóº ï³ñëÿ àâòîêàòàñòðîôè. Óòðàòèâøè ïàì’ÿòü, â³í ³ íå çäîãàäóºòüñÿ, ùî íàñïðàâä³ º îäíèì ³ç äåâ’ÿòè ïðèíö³â Àìáåðà — Êîðâ³íîì. ×îëîâ³ê ò³êຠç ë³êàðí³. Éîìó âäàºòüñÿ çíàéòè ñâîþ ñåñòðó, à ïîò³ì ³ áðàòà, â³äøóêàòè äèâíó êîëîäó êàðò Òàðî, íà ÿêèõ çîáðàæåíèé ³ â³í ñàì, à ïîò³ì ïðîéòè Ëàá³ðèíòîì... Çãàäàâøè, õòî â³í íàñïðàâä³, Êîðâ³í ïðàãíå çäîáóòè êîðîíó Àìáåðà. Òà â³í ùå íå çíàº, ùî ïðîòè êîðîë³âñòâà çáèðàþòüñÿ çë³ ñèëè...

Óÿâ³òü ñîá³ ³ñòîð³þ ïåðøîãî êîíòàêòó. Óÿâ³òü, ùî öåé êîíòàêò ñòàºòüñÿ â äàëåêîìó ìèíóëîìó, çíàéîìëÿ÷è ï³ëîò³â íå çíàíèõ íàì ³íøîõîä³â ç³ ñâÿùåííèêàìè-ñõîëàñòàìè, ëèöàðÿìè ³ç ã³ðñüêèõ çàìê³â òà ïðîñòèìè îðà÷àìè, ÿê³ ì³ðÿþòü ÷àñ ëîéîâèìè ñâ³÷êàìè, õðàìîâèìè ñâÿòàìè òà ïåðåì³íîþ ï³ð ðîêó.
×è çìîæóòü ïðèáóëüö³ ïîÿñíèòè, ùî âîíè íå äåìîíè? ×è ïîâ³ðÿòü ¿ì ñåëÿíè? ßê â³äïðàâèòè äèâíèõ «ïðî÷àí» äîäîìó, ÿêùî ¿õí³é êîðàáåëü íå ìàº í³ êîë³ñ, í³ â³òðèë? Çà ãåðîÿìè ö³º¿ îïîâ³ä³ ñòåæàòü óâàæí³ î÷³ ô³ëîñîôà, ºïèñêîïà òà áàðîíà-ðîçá³éíèêà. À ùå — íà â³äñòàí³ 650 ðîê³â — ³ñòîðèê³â, ô³çèê³â òà á³áë³îòåêàð³â. Ðîçëîã³ ì³ðêóâàííÿ îäíèõ, ðîçáàâëåí³ öèòàòàìè ³ç Ñâÿòîãî Ïèñüìà òà åï³÷íèõ ï³ñåíü, ò³ñíî ïåðåïë³òàþòüñÿ ç ïîêâàïëèâèìè ä³àëîãàìè ³íøèõ.  ¿õí³é çàî÷í³é äèñêóñ³¿ êð³çü ñòîð³÷÷ÿ íàðîäæóþòüñÿ ÷óäî â³äêðèòòÿ, òðàâìà âòðàò, çàõîïëåííÿ ëþáîâ³, ³ñòèíà ³ íåîäì³ííî — øëÿõ äî ç³ðîê.
Óêðà¿íñüêèé äåáþò Ìàéêëà Ôë³ííà, ³íæåíåðà, ñòàòèñòèêà, à ùå — ëàóðåàòà ìåìîð³àëüíèõ ïðåì³é Ñòåðäæåíà (1998) òà Ãàéíëàéíà (2003). Éîãî ðîìàí — íîì³íàíò íà «Ã’þ´î-2007» òà ïåðåìîæåöü íàéïðåñòèæí³øî¿ ÿïîíñüêî¿ ÍÔ-ïðå쳿 «Ñåéþí-2011».

Äî òðåòüîãî òîìó «Ëåìîâîãî øåñòèêíèææÿ» óâ³éøëè «ë³òåðàòóðí³ àïîêðèôè» ïèñüìåííèêà, ùî ÿâëÿþòü ñîáîþ ïåðåäìîâè äî íåíàïèñàíèõ êíèã ³ ðåöåí糿 íà íå³ñíóþ÷³ ðîìàíè, à òàêîæ ðîçìà¿ò³ íàóêîâî-ôàíòàñòè÷í³ îïîâ³äàííÿ, êîòð³ íå ïîì³ùåí³ â öèêëàõ. Òâîðè îðèã³íàëüí³, äå ó ô³ëîñîôñüêî-³ðîí³÷íîìó êëþ÷³ ðîçãëÿäàþòüñÿ ïðîáëåìè ëþäñòâà â òåïåð³øíüîìó ³ ìàéáóòíüîìó, ïðè öüîìó ïî-ëåì³âñüêè íåçð³âíÿííî é äîòåïíî.

Ó íîâ³é êíèæö³ ñó÷àñíî¿ àìåðèêàíñüêî¿ ïèñüìåííèö³ Íîðè Äæåì³ñ³í (í.1972) ³äåòüñÿ ïðî âçàºìîïðîíèêíåííÿ ëþäåé ³ ì³ñò, äå âîíè æèâóòü, íà îñíîâ³ ðîçâèòêó ôàíòàñòè÷íîãî ñþæåòó: íåâ³äîìà ³íîïëàíåòíà á³ëà ñèëà ïðàãíå çíèùóâàòè ì³ñòà, â äàíîìó âèïàäêó Íüþ-Éîðê, àëå êîæåí ³ç éîãî ï’ÿòüîõ âåëèêèõ ðàéîí³â (Ìàíãåòòåí, Áðîíêñ, Áðóêë³í, Êâ³íñ, Ñòåéòåí-Àéëåíä), ìຠñâîþ àâàòàðó, º ùå é àâàòàðà âñüîãî ì³ñòà, çàâäÿêè ¿õí³ì ñï³ëüíèì ä³ÿì ï³ä ÷àñ ð³çíîìàí³òíèõ ïðèãîä ì³ñòî ùàñòèòü óðÿòóâàòè. Òâ³ð ïðîíèçàíèé ëþäñüêîþ òåïëîòîþ ³ âèòîí÷åíèì ïñèõîëîã³çìîì, ìè áà÷èìî çâè÷àéíèõ, ìàëî íå ïåðåñ³÷íèõ ëþäåé, ÿê³ ïðîéìàþòüñÿ ³íòåðåñàìè ì³ñòà, â³ä÷óâàþòü ñâîþ ñïîð³äíåí³ñòü ³ç íèì ³ ðåâíî áîðîíÿòü éîãî. Íó, à ãîëîâíèé ãåðîé, çâè÷àéíî, — ñàì Íüþ-Éîðê.

Ìèíóëî âæå áàãàòî ðîê³â, à ëèõà ñëàâà Áåéòñà íå âìèðàº. ʳëüêà ñïðèòíèê³â âèð³øèëè â³äáóäóâàòè éîãî êîëèøí³ ìîòåëü òà áóäèíîê, ñòâîðèòè òàì ìóçåé çëî÷èííîñò³ é çàðîáëÿòè ãðîø³, åêñïëóàòóþ÷è ïñèõîïàòîëîã³÷íó ö³êàâ³ñòü òàê çâàíèõ íîðìàëüíèõ ëþäåé äî ìîòîðîøíèõ çëî÷èí³â. Ïðîòå ëèõà äîëÿ öóïêî òðèìຠó ñâî¿õ ëàáåòàõ ³í³ö³àòîðà öüîãî ïðîºêòó, ñïîíóêàþ÷è éîãî êî¿òè íîâ³ ñòðàõ³òëèâ³ çëî÷èíè. Îòæå, ïñèõîïàòîëîã³ÿ, âëàñòèâà çâè÷àéíèì ëþäÿì, íåçíèùåííà. Ìîæå, é âîíà — åëåìåíò ïñèõ³÷íî¿ íîðìè?

Íîðìàíà Áåéòñà, ãåðîÿ ïåðøîãî ðîìàíó òðèëî㳿, ï³ñëÿ ñêîºíèõ óáèâñòâ çàïðîòîðþþòü ÿê íåîñóäíîãî äî ïñèõ³àòðè÷íî¿ ë³êàðí³. Ñêîðèñòàâøèñü çá³ãîì îáñòàâèí ³ íåäîãëÿäîì ïåðñîíàëó, â³í ò³êàº. ˳êàð Íîðìàíà, Êëåéáîðí, âèðóøຠíà ïîøóêè âò³êà÷à, ùîá çàïîá³ãòè ïîäàëüøèì çëî÷èíàì. Àëå ñï³çíèâñÿ. ³ðíèé îáîâ’ÿçêó, ë³êàð ëåòèòü ó Ëîñ-Àíäæåëåñ, äå îäíà ê³íîñòóä³ÿ ïëàíóº çí³ìàòè ô³ëüì ïðî Íîðìàíà Áåéòñà, âèõîäó ÿêîãî ïðàãíå çàïîá³ãòè ñàì Íîðìàí. Àëå óáèâñòâà â³äáóâàþòüñÿ é äàë³…

Òàºìíè÷à é åëåãàíòíà ìîëîäà æ³íêà Åë³çà Ç쳺âñüêà âèðóøຠâ äîâãó é íåáåçïå÷íó ïîäîðîæ ìîðåì, ñóõîäîëîì, ïåðåõîäàìè ì³æ ïàðàëåëüíèìè ñâ³òàìè äî ñò³ìïàíêîâîãî Ëîíäîíà ñîðîêîâèõ ðîê³â XIX ñòîë³òòÿ, ùîá âèêîíàòè çàâäàííÿ ïîëüñüêîãî ï³äï³ëëÿ — çàñòðåëèòè çðàäíèêà, âèíàõ³äíèêà é ì³ëüÿðäåðà Êîíðàäà Çàëóñüêîãî, êîíñòðóêòîðà íåçâè÷àéíèõ ´àäæåò³â ³ ë³òàëüíèõ àïàðàò³â, ùî âèêîðèñòîâóþòü åíåðã³þ âàêóóìó. Ó êàðêîëîìí³é ìàíäð³âö³ ¿¿ ñóïðîâîäæóþòü òåòèãîí Êñà’ðó òà æèâà â³äðóáàíà ãîëîâà áðèòàíñüêîãî ó÷åíîãî Òîìàñà ̳ò÷åëà. Ö³é òð³éö³ äîâåäåòüñÿ ç óñ³ºþ ìåòèêóâàò³ñòþ, â³äâàãîþ òà æåðòîâí³ñòþ ïðîòèñòîÿòè óñ³ëÿêîìó çëó, à íàñàìïåðåä éîãî êîíöåíòðîâàíîìó âò³ëåííþ — ìåðçåíí³é ðîñ³éñüê³é ³ìïåð³¿, êîòðà çàäëÿ ñâî¿õ áðóäíèõ ö³ëåé ëàäíà çíèùèòè óñå ëþäñòâî.
Ïåðåêëàä ç ïîëüñüêî¿ Àíäð³ÿ Ïàâëèøèíà

ijÿ ðîìàíó â³äáóâàºòüñÿ â 1844 ðîö³ â àëüòåðíàòèâí³é ðåàëüíîñò³, â ÿê³é ëþäñòâî â³äêðèëî ìîæëèâîñò³ åô³ðó. Ó òâîð³ áàãàòî ³ñòîò ³ç ñëîâ’ÿíñüêî¿ ì³ôîëî㳿 (î÷åâèäíî, àâòîð äîáðå çíàºòüñÿ íà í³é). Æàíð — ñòèìïàíê, à òî÷í³øå åòåðïàíê, îñê³ëüêè â ïðåäñòàâëåíîìó ñâ³ò³ ãåðî¿ âèêîðèñòîâóþòü íå ïàðó, à ñèëó âàêóóìíî¿ åíåð㳿, ÿêó â ðîìàí³ íàçèâàþòü åô³ðîì.