Ìàíäð³âêà ç êíèãîþ

Öÿ êíèæêà — ë³òåðàòóðíèé äåáþò â³äîìîãî óêðà¿íñüêîãî ñï³âàêà Àíäð³ÿ Êóçüìåíêà (Êóçüìè), ë³äåðà ãðóïè «Ñêðÿá³í». Äî çá³ðêè óâ³éøëè äâ³ ïîâ³ñò³, à òàêîæ òåêñòè â³äîìèõ ï³ñåíü ãðóïè. Ïåðøà ïîâ³ñòü — «ß, "Ïîáåäà" ³ Áåðë³í» - ïðîíèêíóòà ÿñêðàâèì ïî÷óòòÿì ãóìîðó, âåñåëèì íàñòðîºì ³, íàïåâíå, ðîçñì³øèòü íàâ³òü äóæå ñåðéîçíèõ ÷èòà÷³â. Ïî䳿 â³äáóâàþòüñÿ íàâêîëî ñòàðîãî ³ ïîøàðïàíîãî àâòîìîá³ëÿ ìàðêè «Ïîáåäà», íà ÿêîìó Àíäð³é ç³ ñâî¿ì äðóãîì Áàðäîì ïîäîðîæóþòü äî ñòîëèö³ ͳìå÷÷èíè. Äðóãà ïîâ³ñòü — «Ì³ñòî, â ÿêîìó íå õîäÿòü ãðîø³» — çîâñ³ì ³íøà çà æàíðîì. Öå íåâåñåëà ³ñòîð³ÿ ïðî ä³â÷èíó Àë³ñó, ÿêà ÷åðåç çá³ã îáñòàâèí îïèíèëàñÿ â æàõëèâîìó ì³ñò³, äå ïàíóþòü ëþäèíîíåíàâèñíèöòâî, íå÷óâàíà æîðñòîê³ñòü ³ íåëþäñüê³ ïîðÿäêè, — ì³ñò³, ç ÿêîãî íåìຠäîðîãè íàçàä...

ijâ÷èíêà, äëÿ ÿêî¿ çàò³ñí³ áóäü-ÿê³ ðàìêè, — ôàíòàçåðêà, áóíòàðêà, æàðò³âíèöÿ. Íåéìîâ³ðíî ñèëüíà. Íåéìîâ³ðíî ùåäðà. ² òð³øå÷êè ñàìîòíÿ. Õî÷åø ïîäðóæèòè ç íåþ? Òîä³ ðîçãîðíè ìåðù³é êíèæêó óñëàâëåíî¿ øâåäñüêî¿ ïèñüìåííèö³ Àñòð³ä ˳íä´ðåí ³ ïîðèíü ó ïðèãîäè Ïåïï³ Äîâãàïàí÷îõè — äîíüêè êàï³òàíà, ÿêèé ñòàâ íàéñïðàâæí³ñ³íüêèì êîðîëåì.

×è çàìèñëþâàëèñü âè ñê³ëüêè òàºìíèöü ïðèõîâàíî ñåðåä ñòàðîâèííèõ ôîòîãðàô³é ³ òóìàííèõ ñïîãàä³â âàøî¿ ðîäèíè? ² ÿê áàãàòî ³ñòîð³é äîñ³ çàëèøàþòüñÿ íåðîçêàçàíèìè, à çâ’ÿçêè ³ç äàëåêèìè áëèçüêèìè — âòðà÷åíèìè? Êíèæêà «À òåïåð ³ ñïèòàòè íåìຠâ êîãî» — öå ïðàêòè÷íèé ïóò³âíèê ó ñâ³ò ãåíåàëî㳿, ùî äîïîìîæå êðîê çà êðîêîì ç³áðàòè ³ çáåðåãòè íàâ³òü íàéìåíø³ óëàìêè ðîäèííî¿ ïàì’ÿò³.
Ç ÷îãî ðîçïî÷àòè äîñë³äæåííÿ ñâîãî ðîäó, ÿê øóêàòè ³íôîðìàö³þ, àíàë³çóâàòè äîêóìåíòè, ïðàöþâàòè ç àðõ³âàìè, ôîòîãðàô³ÿìè ³ ÄÍÊ-äîñë³äæåííÿìè — óêðà¿íñüêà åòíîëîãèíÿ Àííà ͳêîëàºâà äåòàëüíî ³ âîäíî÷àñ äîñòóïíî ïîÿñíþº, ÿê ä³çíàòèñü á³ëüøå ïðî âëàñíó ðîäèíó ³ çðîçóì³òè ñåáå. Àäæå êîð³ííÿ â³äëóíþº â íàñ ñèëüí³øå, í³æ çäàºòüñÿ. Ïîòð³áíî ëèø âñòèãíóòè çàïèòàòè.

Ðîçãóáëåíà é ïðèãí³÷åíà, ï³ñëÿ ñìåðò³ ÷îëîâ³êà Çî¿ âèðóøຠç Ëîñ-Àíäæåëåñà äî ì³ñòå÷êà Êëþí³ ó Ôðàíö³¿, äî ñâ óí³âåðñèòåòñüêî¿ ïîäðóãè, ³ ïîòðàïëÿº íà Êàì³íî-äå-Ñàíòüÿ´î — Äîðîãó ñâÿòîãî ßêîâà, ïîïóëÿðíèé ïàëîìíèöüêèé ìàðøðóò. Ó Ìàðò³íà º ÷³òêèé ïëàí ³ ìåðêàíòèëüíèé ³íòåðåñ íà Êàì³íî, äî òîãî æ â³í ìຠêóïó íåðîçâ’ÿçàíèõ ïðîáëåì. «Äîðîãà çì³íèòü âàñ», — ñêàçàâ îäèí äîñâ³ä÷åíèé ïàëîìíèê. Ö³ äâîº çóñòð³íóòüñÿ íà í³é ³ ïðîéäóòü ñâî¿ òàê³ ð³çí³ øëÿõè, ùîá çðåøòîþ âñå çðîçóì³òè é çíîâó íàâ÷èòèñÿ ëþáèòè

Íàâåñí³ 1909-ãî, ó â³ö³ ïʼÿòäåñÿòè òðüîõ ðîê³â, àìåðèêàíñüêèé äîñë³äíèê ³ îô³öåð ÂÌÑ ÑØÀ Ðîáåðò Åäâ³í Ïíð³ âèðóøèâ ï³äêîðþâàòè ϳâí³÷íèé ïîëþñ. ³í áóâ äîñâ³ä÷åíèì ïîëÿðíèêîì, ùî îäíèì ³ç ïåðøèõ âèâ÷àâ ìåòîäè âèæèâàííÿ ³íó¿ò³â — îäÿã, ³´ëó, ñîáàê — ³ äîëó÷àâ åñê³ìîñ³â äî ñâî¿õ åêñïåäèö³é. Ïíð³ ñóìë³ííî îïèñóº ï³äãîòîâêó äî ïîäîðîæ³, à òàêîæ òå, ÿêèõ çóñèëü âàðòóâàëî éîìó ä³éòè äî ìåòè.

Ïðîòå «Ï³âí³÷íèé ïîëþñ» — öå á³ëüøå, í³æ ïðèãîäíèöüêà ñàãà ïðî äîñÿãíåííÿ íàéï³âí³÷í³øî¿ òî÷êè ïëàíåòè. Öå ïåðåäóñ³ì ðîçïîâ³äü ïðî ð³øó÷³ñòü ëþäèíè, ÷è¿ òðè ïîïåðåäí³ ñïðîáè çàâåðøèëèñÿ íåâäà÷åþ.

Ðàçîì ³ç «Ï³âäåííèì ïîëþñîì» Ðóàëÿ Àìóíäñåíà öÿ êíèãà º êóëüì³íàö³ºþ áàãàòîâ³êîâèõ ñïðîá ëþäèíè ä³ñòàòèñÿ — áóêâàëüíî — êðà¿â Çåìë³.

Ó ãðóäí³ 1911-ãî Ðóàëü Àìóíäñåí, íîðâåçüêèé ìàíäð³âíèê ³ ïîëÿðíèé äîñë³äíèê, ñòàâ ïåðøîþ ëþäèíîþ, ùî äîñÿãíóëà ϳâäåííîãî ïîëþñà Çåìë³. ² öå éîãî ³ñòîð³ÿ — ç ïåðøèõ óñò.

²ç ìàéñòåðí³ñòþ ïåðøîêëàñíîãî ïèñüìåííèêà Àìóíäñåí ðîçïîâ³äຠïðî âèïðîáóâàííÿ, ùî âèïàëè íà äîëþ éîãî åêñïåäèö³¿, à òàêîæ ïðî òå, ÿê õàðàêòåð ³ ïðîôåñ³îíàë³çì äàëè çìîãó ïîäîëàòè ¿õ óñ³ é ìàòè óñï³õ òàì, äå ³íø³ çàçíàëè íåâäà÷³.

Íàâ³òü çà ñîòíþ ðîê³â «Ï³âäåííèé ïîëþñ» çàëèøàºòüñÿ îäí³ºþ ç íàéâèäàòí³øèõ êíèã ïðî ïîëÿðí³ äîñë³äæåííÿ.

Öå ïîâíå, íåñêîðî÷åíå âèäàííÿ, ùî ì³ñòèòü óñ³ ôîòîãðàô³¿, ñõåìè òà äîäàòêè ç îðèã³íàëüíî¿ êíèæêè. Ó òàêîìó âèãëÿä³ óêðà¿íñüêîþ äðóêóºòüñÿ âïåðøå.

Øëþá Êâ³íí ³ ¥ðåìà îïèíèâñÿ ï³ä çàãðîçîþ. Òå, ïðî ùî âîíè ìîâ÷àëè ðîêàìè, òåïåð ðîçäèðຠ¿õ ³çñåðåäèíè. Óò³ì, õòî çíàº, ìîæëèâî, â³äâåðòà ðîçìîâà ò³ëüêè ï³äøòîâõíå ¿õí³ ñòîñóíêè äî êðàþ.

«Óñ³ òâî¿ äîñêîíàëîñò³» — ãëèáîêèé ðîìàí ïðî ïàðó íà ìåæ³ ðîçëó÷åííÿ. Ìàéáóòíº öüîãî ïîäðóææÿ çàëåæèòü â³ä çäàòíîñò³ ïîïðè âñå äîòðèìàòèñÿ îá³öÿíîê, äàíèõ ó ìèíóëîìó.

Êíèæêà «Òâîº, ìîº, í³÷èº òà ³íøå» — öå êîðîòêà ³ñòîð³ÿ íàøèõ <ñîâêîâèõ> òðàâì êð³çü ïðèçìó æ³íî÷îãî ïîãëÿäó. Òóò ³äåòüñÿ ïðî ïîäîëàííÿ êîëåêòèâíîãî <ñîâºöüîãî îêòÿáðüîíêà>, ÿêèé íàâ³òü ÷åðåç òðè äåñÿòèë³òòÿ ï³ñëÿ ðîçïàäó ñðñð äîñ³ ïåðåäàºòüñÿ ó ñïàäîê íîâèì ãåíåðàö³ÿì óêðà¿íö³â. ² ïåðåäàºòüñÿ íå ëèøå íàðîäæåíèì çà ÷àñ³â ³ñíóâàííÿ ñîâºöüîãî äèêòàòó, íå ëèøå òèì, õòî äîðîñë³øàâ ³ íàáóâàâ æèòòºâîãî äîñâ³äó â ÷àñè ç âèêðèâëåíîþ ìîðàëëþ òà åòèêîþ, à é òèì, õòî íàðîäèâñÿ âæå ó íåçàëåæí³é Óêðà¿í³, ïðîòå âèõîâóâàâñÿ â ëåêàëàõ ³ íàðàòèâàõ ñîâºöüêèõ â³ç³é, òðàäèö³é òà âçàºìèí.

Öÿ êíèæêà åñå¿â àêöåíòóº íà òîìó, ùî ñó÷àñíà Óêðà¿íà íåìîæëèâà áåç îñìèñëåííÿ âëàñíîãî ìèíóëîãî, ÿêå õî÷ ³ íåìîæëèâî çì³íèòè, ïðîòå äî ñíàãè â³äðåôëåêñóâàòè, îñìèñëèòè é ä³éòè ïðàâèëüíèõ âèñíîâê³â, ÿê³ äîïîìîæóòü ïîäîëàòè äàâí³ òðàâìè.

Ìîð´àí ¥ðàíò ³ ¿¿ ø³ñòíàäöÿòèð³÷íà äîíüêà Êëàðà í³ÿê íå ìîæóòü â³äíàéòè ñï³ëüíî¿ ìîâè.

Ìîð´àí òâåðäî íàëàøòîâàíà íå äàòè äîíüö³ íàðîáèòè òàêèõ ñàìèõ ïîìèëîê, ÿêèõ íàðîáèëà âîíà: çàâàã³òí³òè é âèéòè çàì³æ íàäòî ðàíî. ×åðåç öå Ìîð´àí â³äêëàëà ñâî¿ ì𳿠íà ïîò³ì. Êëàðà æ íå õî÷å ïðèñëóõàòèñÿ äî ïîðàä. Ó ¿¿ ïåðåäáà÷óâàíî¿ ìàòåð³ íåìຠàí³ êðèõòè ñïîíòàííîñò³.

Âîíè ãåòü íå ñõîäÿòüñÿ àí³ õàðàêòåðàìè, àí³ ö³ëÿìè — ìàòåð³ é äîíüö³ âñå ñêëàäí³øå ñï³â³ñíóâàòè. ªäèíèé, õòî çäàòåí ïðèíåñòè â ä³ì ìèð, — öå Êð³ñ, ÷îëîâ³ê Ìîð´àí, áàòüêî Êëàðè ³ ÿê³ð ñ³ì’¿. Òà öåé ìèð ðîçñèïàºòüñÿ íà äðóçêè, êîëè Êð³ñ òðàã³÷íî ãèíå â àâà𳿠çà ñóìí³âíèõ îáñòàâèí.

Ó ìàðíèõ ñïðîáàõ â³äáóäóâàòè âñå çíèùåíå Ìîð´àí çíàõîäèòü ï³äòðèìêó â ëþäèíè, ó ÿêî¿ çîâñ³ì íå î÷³êóâàëà ¿¿ îòðèìàòè, à Êëàðà — ó ºäèíîìó õëîïöåâ³, ç ÿêèì ¿é çàáîðîíåíî ñï³ëêóâàòèñÿ. Ç êîæíèì íîâèì äíåì, íîâîþ òàºìíèöåþ, íîâîþ îáðàçîþ ³ íîâèì íåïîðîçóì³ííÿì ìàòè é äîíüêà â³ääàëÿþòüñÿ âñå á³ëüøå. ² çäàºòüñÿ, ùî âæå í³êîëè íå çáëèçÿòüñÿ çíîâó…

Òåéëîð ðåòåëüíî çàîùàäæóâàëà êîøòè ³ç çàðïëàòí³ â÷èòåëüêè ìîëîäøèõ êëàñ³â, ùîá âèíàéíÿòè áóäèíîê íà ñîíÿ÷íîìó îêåàíñüêîìó óçáåðåææ³ Êåéï-Êîäó. Öå ìàâ áóòè ñïîê³éíèé â³äïî÷èíîê ç ¿¿ áðàòîì Äæóäîì: ðîçì³ðåí³ ðîçìîâè, ñîíÿ÷í³ âàííè, ñåðô³íã. Àëå òðóï â îðåíäîâàíîìó áóäèíêó ç³ïñóâàâ óñ³ ïëàíè.

Ìàéëç — ìèñëèâåöü çà ãîëîâàìè, ÿêèé ïðè¿õàâ íà Êåéï-Êîä íà ñâîºìó áàéêó, ùîá çëîâèòè âáèâöþ. ³í íå ïîòðåáóº äîïîìîãè â ñïðàâ³, òèì ïà÷å â³ä Òåéëîð, ÿêà â³äâåðòî áåíòåæèòü éîãî äóìêè. Ïðîòå ä³â÷èíà ïåðåñëóõàëà áåçë³÷ êðèì³íàëüíèõ ïîäêàñò³â, òîæ óïåâíåíà, ùî òÿìèòü ó ðîçñë³äóâàíí³ çëî÷èí³â.

Áðóòàëüíèé áàéêåð òà åíåðã³éíà â÷èòåëüêà ïî÷àòêîâî¿ øêîëè ìîãëè á ñòàòè ñóïåðêîìàíäîþ ç ðîçêðèòòÿ âáèâñòâ. Âîíè òàê³ ð³çí³, òà ìàþòü ñï³ëüíå áàæàííÿ äîêîïàòèñÿ äî ïðàâäè. Àëå ¿õ òàê òÿãíå îäíå äî îäíîãî, ùî öå ìîæå äîáðÿ÷å óñêëàäíèòè ñèòóàö³þ.

Ïåðåòíóòè Ìåêñèêó çà ïîêëèêîì ìð³¿. Ïîáà÷èòè çîð³ íàä îñòðîâîì Ïàñõè. Ñêóïàòèñÿ ç ï³ðàíüÿìè ó áðàçèëüñüêèõ íåòðÿõ…

Óñ³ òðåâåëîãè ʳäðóêà âïåðøå ï³ä îäí³ºþ îáêëàäèíêîþ!

Äî çá³ðêè ââ³éøëè êíèæêè «Ìåêñèêàíñüê³ õðîí³êè» (2009), «Ïîäîðîæ íà Ïóï Çåìë³» (2010), «Ëþáîâ ³ ï³ðàíü¿» (2011) òà «Íà Çåëàíä³þ!» (2012). Óñ³ òåêñòè â íîâ³é ðåäàêö³¿ òà äîïîâíåí³ ðàí³øå íåîïóáë³êîâàíèìè ôîòî.