×îðíà ï'ÿòíèöÿ

«ß âîë³ëà á, ùîá íå äîâåëîñÿ ïèñàòè öþ êíèæêó, ùîá íå áóëî òåìè äëÿ íå¿, ùîá áðàò áóâ æèâèé, à íå ùîá ìîþ êíèæêó íàäðóêóâàëè...» Öèìè ñëîâàìè Îëåñÿ Õðîìåé÷óê ïî÷èíຠñâîþ ³ñòîð³þ, êíèæêó, ÿêà íå ìàëà áè áóòè íàïèñàíà, ³ñòîð³þ ñìåðò³ ñîëäàòà, ðîçêàçàíó éîãî ñåñòðîþ. Öå äóæå îñîáèñòà îïîâ³äü, òà âîäíî÷àñ öå ³ñòîð³ÿ äåñÿòê³â òèñÿ÷ óêðà¿íñüêèõ ðîäèí, ³ñòîð³ÿ âòðàò òà ¿õ ïðîæèâàííÿ. Âîëîäèìèð Ïàâë³â, áðàò Îëåñ³, — âî¿í, ÿêèé çàãèíóâ íà ôðîíò³ â áåðåçí³ 2017-ãî, çà ê³ëüêà ðîê³â äî ïî÷àòêó ïîâíîìàñøòàáíîãî âòîðãíåííÿ. «Öå ºâðîïåéñüêà â³éíà, ÿêà ïðîñòî ïî÷àëàñÿ íà Ñõîä³ Óêðà¿íè» — òàêèìè ñëîâàìè ñâ³é âèá³ð ïîâåðíóòèñÿ íà ïåðåäîâó Îëåñ³ ïîÿñíþâàâ Âîëîäèìèð. Íåâäîâç³ â³í çàãèíóâ. «Äîáðîãî äíÿ. ß ç â³éñüêîâî¿ ÷àñòèíè, äå ñëóæèòü âàø áðàò»... Ñìåðòü. Çàïåðå÷åííÿ. Ãí³â. Äåïðåñ³ÿ. Ïðèéíÿòòÿ. Æîäíà ³ñòîð³ÿ íå ìîæå ïîâåðíóòè áëèçüêèõ, àëå ³íêîëè ÷óæà ³ñòîð³ÿ ìîæå äîïîìîãòè çðîçóì³òè òà ïåðåæèòè âòðàòó. Ó íàø³é êðà¿í³ òðèâຠâ³éíà, ùîäíÿ ãèíóòü ëþäè — çàõèñíèêè òà çàõèñíèö³, êîõàí³, áàòüêè, ä³òè, áðàòè é ñåñòðè. ² âñå, ùî ìè ìîæåìî, — ëèøå íàâ÷èòèñÿ æèòè ³ç ö³ºþ âòðàòîþ. Ñâîºþ ³ñòîð³ºþ â ö³é êíèæö³ ä³ëèòüñÿ ³ñ-òîðèêèíÿ Îëåñÿ Õðîìåé÷óê.

Ó ïåðø³é êíèç³ ñå𳿠ðîçïîâ³äàºòüñÿ ïðî äèâíå çíèêíåííÿ ìàðê³çà, ñïàäêîºìöÿ ñòàðîãî ãåðöîãà. Ïðî öå ãîâîðÿòü ïî âñ³õ óñþäàõ, òà ðîçøóêàòè éîãî, ÿê âèÿâèëîñÿ, íå òàê ³ ëåãêî. Ïîä³ÿ îáðîñòຠíîâèìè äåòàëÿìè, çà÷³ïêàìè é òåìíèìè çàãàäêàìè... Àæ îñü ó ïðèãîäó, ìîâ ó ïàñòêó, ðàïòîâî ïîòðàïëÿº Åíîëà Ãîëìñ ³ çàðàç æå áåðåòüñÿ äî ñïðàâè. ×è ðîçïëóòຠâîíà öåé êëóáîê? ×è çíàéäå «ê³íö³» òàêî¿ õèòðî¿ ïëóòàíèíè? Äëÿ ä³òåé ìîëîäøîãî òà ñåðåäíüîãî øê³ëüíîãî â³êó.

Êîæåí ³ç íàñ ìຠ³íòó¿òèâíèé äàð, ³ çà äîïîìîãîþ êàðò Òàðî ìè ìîæåìî ðîçêðèòè éîãî é òàêèì ÷èíîì íàçàâæäè çì³íèòè ñâîº æèòòÿ. Õî÷à äëÿ òàðîëîã³â-ïî÷àòê³âö³â âèâ÷åííÿ çíà÷åíü êàðò ³ ÷èòàííÿ ðîçêëàä³â ìîæóòü âèÿâèòèñÿ íåïðîñòèìè çàâäàííÿìè. Ñòåôàí³ Êàïîí³, âèçíàíà åêñïåðòêà ç Òàðî ç á³ëüø í³æ äâàäöÿòèð³÷íèì äîñâ³äîì ðîáîòè, ïîÿñíþº, ùî òëóìà÷åííÿ êàðò — öå íå ëèøå çíàííÿ ¿õí³õ çíà÷åíü, à íàñàìïåðåä óì³ííÿ ñëóõàòè òà äîâ³ðÿòè ñâî¿é ³íòó¿ö³¿, íàëàãîäæóâàòè «âçàºìèíè» ç³ ñâîºþ êîëîäîþ. Ó íåéìîâ³ðíî êðàñèâîìó ³ëþñòðîâàíîìó ïîñ³áíèêó «Òàðî äëÿ ïî÷àòê³âö³â» âîíà ïðîïîíóº ïðîñò³ ïîêðîêîâ³ âïðàâè, ÿê³ äîïîìîæóòü ëåãêî ÷èòàòè êàðòè Òàðî, ïðàâèëüíî íàëàøòîâóâàòè âëàñíó åíåðãåòèêó äëÿ òî÷í³øîãî ç÷èòóâàííÿ ¿õíüîãî çíà÷åííÿ. Òîæ íåçàáàðîì âè áóäåòå âïåâíåíî ðîáèòè ðîçêëàäè íå ëèøå äëÿ ñåáå, à é äëÿ ñâî¿õ äðóç³â òà ð³äíèõ.

«Êîíèê» — ãîñòðîñþæåòíèé, íàäçâè÷àéíî çàõîïëèâèé áåñòñåëåð Êîòàðî ²ñàêè, ÿêèé çàíóðþº ÷èòà÷à ó ïðèãîäè, ùî ïåðåäóþòü ïîä³ÿì, îïèñàíèì ó «Øâèäê³ñíîìó ïîòÿãó». Òàêèõ, ÿê Ñóçóê³, íàçèâàþòü «ïåðåñ³÷íèì ãðîìàäÿíèíîì». ³í ïðàöþº ó÷èòåëåì, ö³íóº ñâîþ ñ³ì'þ, éîãî æèòòÿ ñïîê³éíå ³ ïåðåäáà÷óâàíå. Óñå ðàïòîâî çì³íþºòüñÿ ï³ñëÿ âáèâñòâà êîõàíî¿ äðóæèíè. Ùîá äîìîãòèñÿ ñïðàâåäëèâîñò³ é ïîìñòèòèñÿ, Ñóçóê³ â³äìîâëÿºòüñÿ â³ä ñâîãî äîáðîïîðÿäíîãî ñïîñîáó æèòòÿ ³ âëàøòîâóºòüñÿ íà íèçüêîîïëà÷óâàíó ðîáîòó äî ñóìí³âíî¿ êîìïàí³¿, ÿêîþ êåðóº çëî÷èííå óãðóïîâàííÿ, ïðè÷åòíå äî ñìåðò³ éîãî äðóæèíè. Íåâäîâç³ Ñóçóê³ îïèíÿºòüñÿ â îòî÷åíí³ âïðàâíèõ, ïðîòå äèâàêóâàòèõ, ê³ëåð³â. Öèêàäà — åêñïåðò ç õîëîäíî¿ çáðî¿. Øòîâõà÷ — øòîâõຠëþäåé ï³ä êîëåñà àâò³âîê. Êèò — ïðèìóøóº ñâî¿õ æåðòâ íàêëàñòè íà ñåáå ðóêè. Ïîðèíóâøè ó öþ äèíàì³÷íó ³ íàïðóæåíó ³ñòîð³þ, âè ìàòèìå çìîãó çä³éñíèòè ïîäîðîæ êðèì³íàëüíèì ñâ³òîì Òîê³î, íàñåëåíèì íàéìàíèìè âáèâöÿìè, ÿê³ ìàéæå ³äåàëüíî âèêîíóþòü ñâîþ ðîáîòó.

Ó êíèãó óâ³éøëî äåñÿòü íàéêðàùèõ õóäîæí³õ ðåïîðòàæ³â óêðà¿íñüêèõ àâòîð³â çà ðåçóëüòàòàìè òðåòüîãî âñåóêðà¿íñüêîãî êîíêóðñó «Ñàìîâèäåöü» («²ñòîð³ÿ íàæèâî»). Êîíêóðñ áóëî ïðèñâÿ÷åíî ðåâîëþö³¿ òà â³éí³ â Óêðà¿í³. Ñåðåä àâòîð³â ÿê ïî÷àòê³âö³, òàê ³ â³äîì³ æóðíàë³ñòè.

Äî êíèæêè ââ³éøëî äåñÿòü íàéêðàùèõ õóäîæí³õ ðåïîðòàæ³â çà ðåçóëüòàòàìè ï'ÿòîãî âñåóêðà¿íñüêîãî êîíêóðñó «Ñàìîâèäåöü». Öüîãîð³÷ àâòîðè é àâòîðêè äîñë³äæóâàëè, ÷îìó â Óêðà¿í³ âàðòî çàëèøàòèñÿ, ÷îìó ¿õí³ ãåðî¿ âèð³øóþòü í³êóäè çâ³äñè íå ¿õàòè, à ³íîä³ -÷è âçàãàë³ º âèá³ð ó ëþäåé, ÷è êîæåí ìîæå ïîñòàâèòè ñîá³ öå ïèòàííÿ.

Ó êíèç³ ñïîãàä³â «Ïîäîðîæ äî êðà¿íè Çå-Êà» Þë³óñ Ìàð´îë³í îïîâ³äຠïðî ñâ³é ï'ÿòèð³÷íèé äîñâ³ä â'ÿçíÿ êîíöåíòðàö³éíèõ òàáîð³â Ðàäÿíñüêîãî Ñîþçó. Äðóãà ñâ³òîâà â³éíà çàñòàëà äîêòîðà ô³ëîñîô³¿ Ìàð´îë³íà ó Ïîëüù³, çâ³äêè â³í óæå íå çì³ã âè¿õàòè äî ðîäèíè â Ïàëåñòèíó. ϳñëÿ ïîíåâ³ðÿíü íà îêóïîâàíèõ ðàäÿíñüêèìè â³éñüêàìè òåðèòîð³ÿõ â³í îïèíÿºòüñÿ â óâ'ÿçíåíí³. Ó òàáîðàõ ³ç íåïîñèëüíîþ ðàáñüêîþ ïðàöåþ ºâðîïåéñüêèé ô³ëîñîô ïîâñÿê÷àñ ïåðåáóâຠíà ìåæ³ æèòòÿ òà ñìåðò³. ³í áîðåòüñÿ çà âèæèâàííÿ ó íåëþäñüêèõ óìîâàõ ¥óëà´ó òà ñêðóïóëüîçíî äîêóìåíòóº ó âëàñí³é ñâ³äîìîñò³ íàéìåíø³ äåòàë³ á³îãðàô³é ñâî¿õ ñï³âòàá³ðíèê³â, ÷è¿ æèòòÿ ðàç ó ðàç îáðèâàþòüñÿ â íåâîë³. Ìàð´îë³í íàïèñàâ öþ êíèãó ç íà䳺þ, ùî âåñü ñâ³ò ä³çíàºòüñÿ ïðî çëî÷èíè êîìóí³ñòè÷íîãî ðåæèìó ïðîòè ëþäÿíîñò³ òà çàñóäèòü ¿õ.

 îñíîâ³ êíèãè ëåæèòü ñâîºð³äíèé ô³ëîñîôñüêèé ùîäåííèê, ÿêèé àâòîð ïèñàâ ó ïåðø³ ì³ñÿö³ øèðîêîìàñøòàáíî¿ â³éíè. Ç ÷àñîì ç'ÿñóâàëîñÿ: öÿ â³éíà íå çà òåðèòîð³¿, ìåòà Ðîñ³¿ - çíèùåííÿ ñóâåðåííî¿ Óêðà¿íè; öå â³éíà íå ðåã³îíàëüíà, Ðîñ³ÿ êèäຠâèêëèê ñâ³òîâîìó ïîðÿäêó; äëÿ Ðîñ³¿ òàêà â³éíà íà çíèùåííÿ ñàìîö³ëüíà. ²íàêøå êàæó÷è, ìè çàëó÷åí³ ó â³éíó åê-çèñòåíö³éíó âæå ñâ³òîâó òà í³ã³ë³ñòè÷íó. Òàêà â³éíà ñòàâèòü ïèòàííÿì çàñàäè åòîñó, ñàìîñâ³äîìîñò³, ³íòåëåêòó, â³äêðèâຠ¿õ ÿê ìîäóñè ðàäèêàëüíî¿ â³äïîâ³äàëüíîñò³ - ïåðñîíàëüíî¿, ãðîìàäÿíñüêî¿, ïîë³òè÷íî¿. Òêàíèíà çâè÷íîãî ñï³â³ñíóâàííÿ áëèçüêèõ çà äóõîì ëþäåé ðîçðèâàºòüñÿ. Êîæíîìó ïîòð³áíå îñîáèñòå ñàìîâèçíà÷åííÿ ÿê ó÷àñíèêà ïî䳿. Òåêñòè àâòîðà íàïèñàí³ ðîñ³éñüêîþ, àëå ìàéñòåðíî ïåðåêëàäåí³ Àíòîíîì Áîíäàðåíêîì. Êíèæêà ïóáë³êóºòüñÿ âïåðøå.

ÀÍI ÐÓØ! Ãàâêຠïîëiöiÿ! ß — Ïåðåöü, õî÷à iíøi êëè÷óòü ìåíå Iíñïåêòîðîì Ëàïîì, áî íåìà ñïðàâè, ÿêó á ÿ íå ðîçêðèâ! Ïðèñÿãàþñÿ, ïîêëàâøè ëàïó íà ñåðöå! Ïðèâèäè â ñàäó? Òà íå ìîæå òàêîãî áóòè! Ó ñàäêó ïàí³ Ãàíçåí ç’ÿâëÿþòüñÿ ïðèìàðè, îäíàê âîíà âæå ñàìà íå ïåâíà, ùî æ áà÷èëà íàñïðàâä³… Òà ùîéíî äî íå¿ ïðèáóëè ²íñïåêòîð Ëàï ³ éîãî äâîíîãèé íàïàðíèê Ïàóëü, ÿê ïðèâèä³â ³ ñë³ä ïðîõîëîâ. Íà ùàñòÿ, ó Ïåðöÿ äóæå ïèëüíå îêî. Îñîáëèâî êîëè òðåáà â³äøóêàòè ñë³äè… Ïîëiöiéíèé ïåñ Iíñïåêòîð Ëàï âèõîäèòü íà çàâäàííÿ!

Ó «Ïðèâàòí³é êíèãîçá³ðí³» (1985) ç³áðàíî ïåðåäìîâè, íàïèñàí³ Õîðõå Ëó¿ñîì Áîðõåñîì äî êíèæîê, ÿê³ óâ³éøëè äî éîãî êîëåêö³¿ ç³ ñòà îáîâ’ÿçêîâèõ äî ïðî÷èòàííÿ òâîð³â. Äîáèðàâ ö³ òâîðè Áîðõåñ íà âëàñíèé ðîçñóä, àëå âñòèã íàïèñàòè ëèøå ø³ñòäåñÿò ÷îòèðè ïåðåäìîâè äî íèõ, áî çàâåðøèòè çàäóìàíå éîìó çàâàäèëà ñìåðòü.

Êîëèñü ì³ñòå÷êî Áðèëà-â-Äîëèí³ áóëî ÷óäîâèì ³ êâ³òó÷èì. Àëå ñïî÷àòêó ïîæåæ³, à ïîò³ì ðóéí³âí³ ïîâåí³, ùî ñòàëè çâè÷íèì ÿâèùåì, çì³íèëè éîãî äî íåâï³çíàííÿ. ̳ñòî âòðàòèëî Á³áë³îòåêó, ì³ñüêó øêîëó é ïðåêðàñíèé ïàðê. Õòî æ âèíåí ó âñ³õ öèõ ëèõàõ? Óíî÷³, êîëè çãîð³ëà Á³áë³îòåêà, ëþäè ÷óëè øóì êðèë äðàêîíà, ÿêèé ïðîë³òàâ ó íåá³. Íà ùàñòÿ, Ìåð ì³ñòå÷êà — çíàíèé äðàêîíîáîðåöü, ÿêèé çìîæå ³ç öèì óïîðàòèñÿ. ² ëèøå ä³òè ³ç Ñèðîòèíöÿ, ùî ñòî¿òü íà îêîëèö³ ì³ñòà, ³ Âåëåòêà çíàþòü, ùî â³äáóâàºòüñÿ íàñïðàâä³. Òà ÷è ïîâ³ðÿòü ãîðîäÿíè ä³òÿì, êîëè âîíè ðîçêàæóòü òå, ùî çíàþòü? ² õòî ñòàíå íà çàõèñò ùèðîñåðäíî¿ Âåëåò-êè, êîëè ¿¿ çâèíóâàòÿòü ó âèêðàäåíí³ äèòèíè?

Ëàñêàâî ïðîñèìî äî ÷àð³âíîãî ñâ³òó êíèæêè, äå íà âàñ ÷åêàþòü äâ³ ö³êàâåíí³ ³ñòî𳿠ïðî íåçâè÷àéíèõ äðóç³â. Ïåðøà ïðî… øàïêè, ÿê³ æèâóòü ïîâíîö³ííèì æèòòÿì: ñï³ëêóþòüñÿ, ïîäîðîæóþòü, â³äïî÷èâàþòü, ãðàþòü ó õîâàíêè, òîâàðèøóþòü, çàêîõóþòüñÿ ³ ðîçëó÷àþòüñÿ... À ùå ïîñò³éíî ïîòðàïëÿþòü ó íàäçâè÷àéí³ ïðèãîäè! À äðóãà ïðî ìàëåíüêå êåíãóðÿòêî, ÿêå âïåðøå ñòèêàºòüñÿ ç³ ñòðàõîì ³ äîëຠéîãî ó íàéíåçâè÷í³øèé ñïîñ³á. Õî÷åòå ä³çíàòèñÿ ÿê? Òîä³ ìåðù³é áåð³òüñÿ äî ÷èòàííÿ. Ãåðî¿ ö³º¿ ÿñêðàâî¿ êíèæêè íàâ÷àòü ìàëåíüêèõ ÷èòà÷³â, ÿê ïîäîëàòè ñòðàõ ³ äðóæèòè ïî-ñïðàâæíüîìó. Àäæå íå âàæëèâî, õòî òè — øàïêà àáî êåíãóðÿòêî, — ÿêùî ó òâîºìó ñåðö³ ïàëຠâîãíèê äðóæáè òà â³äâàãè.